Krótki, acz obrosły w legendy był żywot tego pałacu. "Wart Pac pałaca, a pałac Paca" głosiło dawne powiedzenie. Po niesłychanie kosztownym i wystawnym, neoklasycystycznym pałacu Ludwika Michała Paca w Dowspudzie, koło Raczek w powiecie augustowskim do czasów dzisiejszych dotrwał jedynie imponujący arkadowy portyk, zarysy fundamentów i narożna wieżyczka, zwana bocianią....
Ale po kolei:
Generał wojen napoleońskich, patriota i społecznik Ludwik Michał Pac, budowę swego pałacu rozpoczął w 1820 roku. Nie liczył się z kosztami. Projekt pałacu powierzył dwóm włoskim architektom: Piotrowi Bosio i Henrykowi Marconiemu. Wokół pałacu założył park krajobrazowy według projektu angielskiego ogrodnika Johna Heitona. Pałac wypełnił cennymi dziełami sztuki. Powstało jedyne w Polsce wspaniałe założenie pałacowe w czystym neogotyckim, angielskim stylu. Oto jak wyglądał pałac w Dowspudzie w pełnej krasie.
 |
| Pałac Paca w Dowspudzie. Rycina z XIX w. |
Niedługo cieszył się Pac swoim pałacem. Za udział w powstaniu listopadowym rząd carski skonfiskował dobra dowspudzkie. Hrabia musiał uciekać za granicę. Rozpoczęła się powolna dewastacja majątku. Kolejni dzierżawcy w ciągu paru lat doprowadzili budynek do ruiny. Budowla została ostatecznie rozebrana w 1867 roku.
Z pewnością miedzy bajki można włożyć opowieści o marmurowych żłobach w stajniach i złotych łańcuchach dla koni. Ale w legendzie o tajemnym, trzykilometrowym tunelu prowadzącym do jeziora może tkwić ziarno prawdy, bo nie wiadomo w jaki sposób Pac czmychnął ze szczelnie obleganego przez Rosjan pałacu ...
Oprócz cząstki pałacu w Dowspudzie zachowały się tylko niewielkie okruchy dawnej świetlanej przeszłości. Prowadząca do ruin długa, lipowa aleja... Rozległy, zaniedbany dziś, 13 ha park z wieloma rzadkimi gatunkami drzew.... Stojący w pobliżu okazały budynek dawnej kordegardy... Aż żal ze nic więcej nie przetrwało, byłoby się czym pochwalić. Szkoda, naprawdę szkoda.
Informacje praktyczne:
Jak dojechać:
Pałac Paca w Dowspudzie znajduje się obok miejscowości Raczki, przy trasie Augustów -Suwałki.
Co zwiedzić w okolicy:
Święte Miejsce k. Augustowa
Dolinę Rospudy
